Pop-upexpositie: Operatie Globe

Een tweetal compleet gerestaureerde, niet eerder vertoonde 18e-eeuwse aard- en hemelglobe is in het hemelvaartsweekend, van 26 mei t/m 28 mei 2017, in Het Scheepvaartmuseum in Amsterdam te zien. Het tweetal komt uit de collectie van de Provinciale Atlas Noord-Holland. Dat deze set bij elkaar is gebleven is uniek.

De aard- en hemelglobe

De globes dateren uit 1750 en zijn geproduceerd door de firma Valck, makers en uitgevers van kaarten en globes te Amsterdam. Deze aard- en hemelglobe waren in de 18e eeuw luxeproducten, maar ook praktische hulpmiddelen voor navigatie. Ze werden volgens de laatste wetenschappelijke inzichten gemaakt. De sterrenbeelden waren op cartografisch gebied het nieuwste van het nieuwste.

De firma Valck was in de 18e eeuw de enige uitgeverij van globes in Nederland. Zij stonden bekend om hun accuratesse. Na het overlijden van Leonard Valck in 1746, de zoon van de oprichter, Gerard Valck, zette zijn vrouw Maria Schenk de uitgeverij, die gelegen was in het huidige pand van Peek en Cloppenburg, voort. Zij maakte geen nieuwe globes meer, maar verving de datering 1700 door 1750, zoals ook te zien is op de globes.

Aardglobe   hemelglobe
Aardglobe                                                                     Hemelglobe

De restauratie van de globes

De 2 globes hebben lange tijd in het depot van het Noord-Hollands Archief gestaan. Zij waren in matige conditie, sterk vervuild en niet meer leesbaar. Om deze stukken weer toegankelijk voor het publiek te maken, heeft de Provincie Noord-Holland in 2016 financiële middelen ter beschikking gesteld voor de restauratie. Papierrestaurator Francien van Daalen heeft de globes hun glans van weleer teruggegeven.

Filmpjes over het restauratieproces

In de aanloop naar de presentatie worden er in totaal 8 filmpjes gepubliceerd die ingaan op het restauratieproces en de achtergrond van de globes. Alle betrokken experts komen hier aan het woord. De reeks is te bekijken via het Noord-Hollands Archief. De filmpjes worden ook vertoond in de Admiraliteitskamer van Het Scheepvaartmuseum tussen 15.00 en 17.00 uur.

Onthulling

De globes worden op donderdag 25 mei 2017 door gedeputeerde Jack van der Hoek onthult en aan de pers en experts gepresenteerd. In het hemelvaartsweekend, van 26 mei tot en met 28 mei 2017, zijn de globes toegankelijk voor het publiek. Op ieder van deze dagen vinden er 2 lezingen (om 13.00 uur en 14.00 uur) plaats over de achtergrond, de restauratie van de globes en over de wereldkaart van Joan Blaeu uit 1648, die ook te zien is in de tentoonstelling 'Blaeu’s wereld in kaart - meester-cartograaf in de Gouden Eeuw’.

Programma voor het publiek bij Het Scheepvaartmuseum

Vrijdag 26 mei

13.00 uur en 14.00 uur: korte lezing 'Conservering en restauratie van een globepaar van Gerard en Leonard Valck' door Francien van Daalen (papierrestaurator) 
15.00 - 17.00 uur: individueel bezoek

Zaterdag 27 mei

13.00 uur en 14.00 uur: korte lezing 'Hemel op aarde. Een set 18e-eeuwse globes in de collectie van de Provinciale Atlas Noord-Holland' door Alexander de Bruin (conservator beeldcollecties Noord-Hollands Archief) over de geschiedenis van de globes.
15.00 - 17.00 uur: individueel bezoek

Zondag 28 mei

13.00 uur en 14.00 uur: korte lezing 'Globes en (wereld)kaarten' door Djoeke van Netten (Universiteit van Amsterdam) over de wereldkaart van Joan Blaeu.
15.00 - 17.00 uur: individueel bezoek

De lezingen zijn gratis toegankelijk (op vertoon van een entreebewijs van het museum). Reserveren is mogelijk via dit formulier of via de infobalie van Het Scheepvaartmuseum. Tijdens dit weekend (25 t/m 28 mei, van 12.00 uur tot 16.00 uur) is het voor de bezoekers ook mogelijk mee te tekenen aan de reuzenkaart van Blaeu.